6 Şubat 2023 depremi : Ya şimdi ?
Hatay'ın Antakya, İskenderun, Samandağ gibi başlıca ilçeleri 6 Şubat depreminden en çok etkilenen ve insan kaybının yüksek olduğu yerleşim alanları içinde. Hepimiz bir Erzin olamadık maalesef.
Bu depremin eleştirisi fikrimce çok yönlü bir şekilde yapılmalı. Sorumluluğun yalnızca şu veya bu kişide olduğunu düşünmenin, ileride vuku bulabilecek başka felaketlerin önüne geçmemize yardım etmeyeceği malum.
Bilakis.
Maddi kayıplar için üzülmeyi artık ikinci plana bırakalım. Yıkılanın yerine yenisi inşa edilir. Lâkin giden canlar geri gelmiyor. Dünyaya bakış açımızı her şeyden önce cana, canlıya odaklaylıp ilerlemeye devam edelim.
Dünyanın pek çok bölgesinde insanlar doğal felaketler ile yaşamayı, bu ortama ayak uydurmayı öğrenmişler. İlk başta depreme, tayfuna,, kasırgaya, vs. karşı sağlam zeminlerde, doğru malzeme kullanarak, dayanıklı evler yapmışlar. Deprem rizikosunun yüksek olduğu bölgelerde çok katlı binalar, gökdelenler inşa etmemişler mesela. İşte bölgemizde maddi hasarın ve insan kaybının çok yüksek olmasının başlıca sebeplerinden bir tanesi. En fazla 3-4 kat olması gereken binalara 8-10 hatta daha çok kat izni verilmiş. Bu da yetmemiş, demirden, çimentodan çalınmış, binayı taşıyıcı kolonlar kesilmiş, vs.
Sorumluluk sadece muteahitte değil elbette. Sunulan projeye evet deyip arsasını kat karşılığı veren arazi sahibinde, o inşaata imar iznini veren iş bilmez belediyelerde, bilirkişilerde, oturulamaz raporu almış binalara, konutlara imar affı getiren çıkar ve rant peşindeki siyasetçilerde ...
Bütün bunların da ötesinde, en şaşırtıcı bulduğum şey, Türkiye'de gayrimenkul alım-satımında işlemlerdeki sadelik ve kolaylık. Türkiye'de bir ev almak ve satmak, eve beyaz eşya almak kadar basit neredeyse. Parayı veren tapuyu alıyor. Bunu Fransa'daki gayrimenkul alım-satımı ile kıyaslamak gerekirse, arada dağlar kadar fark var.
Örneğin, Fransa'da bir ev alırken işe bir satış vaadi yapılarak başlanır. Bu da size, noterden rdv alınması, satış sözleşmesinin, raporların ve para transfer işlemlerinin imza gününe kadar hazırlanması için yeterince zaman kazandırır.
İşte satışın gerçekleşebilmesi için gerekli teşhis raporlarının birkaç tanesi :
-Enerji performansı teşhisi,
-Doğal risk durumu (deprem, sel, vs.),
-Madenciliğe dair ve teknolojik riskler,
-Asbest, kurşun, termit, vs. teşhisi,
-Elektrik ve gaz tesisatı, sanitasyon.
Yani Avrupa'da ev alım-satımı bir iki saatte yapılabilecek basit bir işlem değil öyle.
Bu nedenle, hukuki mevzuatta gerekli düzeltme ve düzenlemelerin yapılması şart. Türk siyasetçilerinin bu konuda duyarlı olmalarını ve harekete geçmelerini beklersek, işimiz Allah'a kalır maalesef.
Dolayısıyla gelecekteki felaketlerin önüne geçmek, maddi hasarı ve insan kaybını en aza indirgemek için işin büyük bir kısmı, bizleri yerel alanda temsil eden ve bize en yakın kamu kuruluşları olan belediyelere düşüyor.
Deprem gibi doğal felaket rizikosunun yüksek olduğu yerleşim yerlerindeki belediyeler, yasal zorunluluklara uyulup uyulmadığına hukuki sorumlulukları gereği dikkat etmeli ve yüksek binaların yapımına mümkün olabildiğince izin vermemeliler. Hukuki sorumluluklarını yerine getirmemiş belediye başkan ve vekilleri hakkında şikayette bulunmaktan ve adaleti aramaktan çekinmeyelim.
Günümüzde, modern belediyecilik yasal sorumluluk çizgisinin de ötesinde şehir sakinlerinin güvenliği, sağlığı ve konforu için yeni yöntemler aramayı ve işleme koymayı hedefler.
Mesela felaket anında halkın güvenlik içinde toplanabileceği sağlamlığı tartışma götürmez kamu binaları tahsis eder. Felaket anında sığınak olarak kullanılabilecek bu bina veya binalar, okul, spor salonu, hastane, vs. olabilir.
Acil durumlarda ve felaket anlarında ilk yardım koordinasyonunu sağlamak için gönüllü bir itfaiye ekibi oluşturur. Bu gönüllü itfaiyeye, ihtiyacı olan araç ve malzemeyi sağlar. Örnek olarak vermek gerekirse, Fransa'da, birkaç yüz kişinin yaşadığı küçücük bir köyde bile gönüllülerden oluşan bir itfaiye ekibi, itfaiye kışlası ve aracı bulmak mümkün.
Bundan sonra ne mi yapılması gerek?
Lütfen her işi ve sorumluluğu onu hakkıyla yapabilecek liyakatli, bilimden feyzalan uzmanlara verelim.
Ucuzu değil, kaliteyi; güzel konuşanı değil, doğru konuşanı; anarşik şehirciliği değil, insanın doğayla uyum içinde olduğu şehirciliği tercih edelim.
Yoksa, daha çooook ağlarız ...
15 Nisan 2023
M. A. Meynioğlu
