İskenderun-Antakya-Samandağ : kronoloji

İskenderun-Antakya-Samandağ

tarih kronolojisi

M.Ö 17.yy : Türkiye’nin en eski yerleşim merkezlerinden biri olan bölge, bu yüzyılın sonlarına kadar Mısır hakimiyetinde kaldı.

Bu tarihten itibaren sırasıyla Hitit, Asur, Babil, Pers ve Makedonların egemenliği altına girdi.

M.Ö 600’lü yıllarda Yunanlılar, ticaret ve yeni yerleşim alanları kurmak amacıyla Asi Nehri'nin döküldüğü bölgede yani Samandağ'ın güneyinde Al Mina Limanını kurdular. Gemiler, nehir boyunca ilerleyip diğer ekonomik noktalara ulaşabiliyordu. Liman önemini uzun yıllar korudu. Al Mina limanı, Antik Çağ'da Mezopotamya'nın, hem ticari anlamda, hem de savunma yönünden en önemli limanlarından biri oldu.

M.Ö 333 : Büyük İskender Issos’ta Persleri yendi. Bôlgenin idaresini ele geçirdi. İskenderun şehri bu zaferin anısına kurulmuştur.

M.Ö 323 : Büyük İskender'in Babil'deyken ölmesinin ardından fethedilen topraklar komutanları Ptoleme, Selevkos, Antigonos, Lysimaque ve Cassandre arasında bölündü. Generaller arasında uzun yıllar topraklar üzerinde hakimiyet mücadelesi yaşandı.

M.Ö 307 : Antígonos Monophthalmos (Tek gözlü Antigonos) Asi nehri kıyısında (Antakya ilçesinin yaklaşık 7 km kuzeydoğusunda) Antigonia şehrini kurarak, buraya Atina'dan getirttiği 5300 göçmeni yerleştirdi.

M.Ö 301'de Tekgözlü Antigonos'un ölümüyle sonuçlanan Ipsos zaferinden sonra Selevkos Nikator (Nikator eski Yunancada Muzaffer anlamına gelir), Antigonia şehrini yerle bir etti. Selevkos İmparatorluğu'na bir süre başkentlik yapmak üzere, liman şehri olarak Seleucia Pieria yani bugünkü adıyla Çevlik kuruldu. Yıkılan Antigonia şehrinin ahalisi önce Çevlik'e yerleştirildi. Sonra da Nikator tarafından, denizden gelecek saldırılara karşı savunma gayesiyle kurulan yeni başkent Antakya'ya taşındı.

                                                (M.Ö 301)

M.Ö. 300: İpsos zaferinden sonra, Selevkos Nikator (M.Ö. 358-280), Asi Nehri'nin sol yakasında M.Ö 300’de, Silpius Dağı'nın eteklerinde yeni bir şehir kurdu. Selevkos, yeni şehre babası Antiochus'un adını verdi, yani bugünkü Antakya. Coğrafi konumu sayesinde, şehir hızla zenginleşti ve gelişti, aynı zamanda önemli bir ticaret ve ekim alanı oldu.

MÖ 64 : Pompey Suriye'yi fethettiğinde Antakya, Suriye'nin Roma eyaletinin başkenti oldu. O zamanlar Roma ve İskenderiye'den sonra İmparatorluğun üçüncü büyük şehriydi.

Roma İmparatorluğu döneminde, imparator Vespasianus (M.S. 9-79), Çevlik limanını sel sularından korumak üzere dağlarda tüneller yaptırmaya başladı. Yüz yılı aşkın bir süre boyunca yapımı sürdüğü sanılan tüneller, Vespasianus'ün oğlu Titus tarafından tamamlandı.

MS 300’lü yıllarda, 300.000 civarında nüfusu vardı ve buna 200.000'i bulabilecek sayıda kölenin de eklenmesi gerekiyordu. Yunanlı ve Suriyeli unsurlarla karıştırıldığında, bu nüfus bazen çok çalkantılı olabilir.

387'de Antakya halkı, olağanüstü bir verginin dayatılması nedeniyle Büyük Theodosius'a karşı ayaklandı ve imparatorun ve imparatorluk ailesi üyelerinin heykellerini devirdi; bu "heykellerin isyanı" acımasız bir devlet baskısına neden ve vesile oldu. Antakya Kilisesi rahibi John Chrysostom'un tarihte meşhur olan yirmi bir vaazlık serisi bu nedenle yazıldı. Yine 4. yüzyılda, büyük nütukçu Libanius orada birçok öğrenciyi cezbetti, ancak imparator filozof Julien, zevklere ve festivallere düşkün olan bu halk tarafından kötü bir şekilde karşılandı. Depremlerle harap olan ve Chosroès tarafından 538 yılında yıkılan şehir önemini yitirdi.

395 : Roma Imparatorluğu'nun ikiye bölünmesiyle, bölge Bizans'ın idaresi altına girdi.

637'deki Arap fethi bu düşüşü tamamladı. 638’de İslam orduları kumandanı Ebu Ubeyde İbn’ül Cerrah tarafından fethedildi. Emeviler döneminde (661-750) Antakya Halep’e bağlandı. Ardından Hatay bölgesi Abbasiler, Tolunoğulları ve İkşitlerin eline geçti.

944 yılında Kuzey Suriye’de Antakya’yı da içine alan Hamdanoğulları Devleti kuruldu.

 

967-969 yıllarında Hamdanilerle Bizanslılar arasında şiddetli çatışmalar öldü. Bölge Bizans'ın idaresi altına girdi.

 

1084 : Bölgeye 1084’ten itibaren Selçuklular hâkim oldular.

1098 : Haçlılar tarafından fethiyle Antakya, bir Frenk beyliği (Bohémond, Tancrède) ve Latin patrikhanesinin bir koltuğu oldu. Doğu Latin Devletleri döneminde, birinci haçlı seferinden sonra İskenderun, Antakya Prensliği'ne dahil edildi. Samandağ, Haçlıların işgalinden sonra Saint-Simeon, daha sonra Samanda, Yukarı Alevışık, Levşiye ve Suwaidiyyah (Süveydiye) gibi isimler almıştır.

1260: Bölge (Antakya Prensliği) bu dönemde Ermeni devletinin vesayeti altındaydı ve Türklerin geleneksel düşmanı Moğolları destekliyordu (Steven Runciman'ın Haçlı Seferleri üzerine yazdığı kitabında anlattığı gibi, Antakya Prensi IV.Bohémond'un malikanesi bugünki Lübnan'a ait Tripoli'de bulunuyordu. 1268'de Memluklara karşı savaşta  Antakya ordusu, Antakya beyi Simon Mansel'in komutası altındaydı).

1268'de bölge Memluk sultranı Baybars tarafından fethedildi. O dönemde Baybars Mısır ve Suriye'nin sultanıydı.

1516 -1918 yılları arasında 300 yıl boyunca Osmanlıların hakimiyeti altında kaldı.

1918 : I.Dünya Savaşından sonra, 30 Ekim 1918’de Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayrılan Lübnan ve Suriye, “düşman işgalindeki topraklar” olarak görülmüş ve İngiliz birlikleri tarafından işgal edilmişlerdi. İşgal, Ingiltere ve Fransa arasında Mayıs 1916’da gizli olarak imzalanan ve Orta Doğuyu paylaşma amacı güden Sykes-Picot Anlaşmasının bir sonucudur.

1918 sonbaharında Suriyeliler Emir Faysal'ın idaresi altında büyük Arap İsyanını başlattılar. Aynı zamanda Irak kralı olan Faysal Şam'a yerleşti orada geçici bir Arap hükümeti ilan etti. Kral Faysal, 8 mars – 14 juillet 1920 döneminde Suriye'nin ilk ve son kralı oldu.

Kasım 1919 : Irlanda'da bağımsızlık savaşının başlaması nedeniyle, Ingilizler bu tarihte çekilerek, bölgenin idaresini Fransızlara bıraktılar.

1920-1946 yılları arasında süren Fransız mandası döneminde, Fransızlar Suriye Arap Devleti'ni parçalara bölerek “BÖL ve YÖNET” politikasını güttüler.

1926 : Iskenderun, Antakya ve Samandağ, bu politikanın bir sonucu olarak Suriye’den ayrılmalarıyla kurulan İskenderun Sancağı içerisinde kaldılar.

1938-1939 döneminde Hatay adıyla kurulan bağımsız bir devlet içinde kalmışlardır. O dönemde Rum Ortodoks Cemaatine mensup Antakyalı bir doktor ve ayrıca Antakya Müzesi’nin de müdürü olan Basil Huri, bağımsız Hatay Cumhuriyeti’nin milletvekilliğini yapmıştır.

23 Temmuz 1939'da Hatay'ın Türkiye'ye bağlanmasıyla, Türkiye’ye dahil olmuşlardır.

1947: Samandağ 1947’de ilçeye dönüşmüş, 1948'de Süveydiye adı, Samandağ olarak değiştirilmiştir.

Günümüzde Antakya, Gaziantep ile birlikte, Türkiye'de seçilmiş iki UNESCO Gastronomi Şehrinden biridir ve çok zengin bir mutfağa sahiptir.

* Kronoljiye bir ekleme yapma veya düzeltmede bulunma isteminizi mail yoluyla yapabilirsiniz.